Zapraszamy na pierwszą edycję Święta Lotnictwa organizowanego w Kielcach przez Fundację Żelazny Orzeł (Muzeum Lotnictwa i Techniki Militarnej Kielce Air Collection) w Bazie Zbożowej - w sobotę 29 sierpnia 2026 r.

W ramach Święta przygotowano kilka atrakcji. 

- Dzięki współpracy i uprzejmości Kieleckiej Delegatury Instytutu Pamięci Narodowej zaprezentujemy w Bazie Zbożowej wystawę biograficzną, poświęconą Bolesławowi Orlińskiemu - „polskiemu asowi lotnictwa”, pilotowi wojskowemu, sportowemu i doświadczalnemu; Orliński uczestniczył w I i II wojnie światowej, był dowódcą Dywizjonu 305, uzyskał wiele polskich i zagranicznych orderów i odznaczeń, w tym Krzyż Srebrny Orderu Wojennego Virtuti Militari oraz brytyjski Distinguished Flying Cross.

Rok 2026 został ogłoszony Rokiem Bolesława Orlińskiego w celu uczczenia 100. rocznicy legendarnego przelotu lotniczego na trasie Warszawa–Tokio–Warszawa.

100 lat temu, w maju 1926 r., szef Departamentu Lotnictwa Ministerstwa Spraw Wojskowych płk. Ludomił Rayski wybrał Bolesława Orlińskiego do misji, której sam był pomysłodawcą. Kilka dni po rozmowie ze swoim przełożonym, Orliński wyjechał do Francji, by stamtąd udać się, w zorganizowany przez Rayskiego, pionierski lot do Tokio.

Na podparyskim lotnisku Villacoublay odebrał przeznaczony do dalekiej podróży samolot Potez XXV oraz spotkał towarzysza swojej podróży, mechanika Leonarda Kubiaka. Nie tracąc czasu, obaj lotnicy wylecieli do Warszawy, jednakże ten etap lotu zakończył się klęską. Z uwagi na poważną awarię Poteza, Orliński był zmuszony do lądowania na łące w Czechach, a sama maszyna nie nadawała się już do dalszej podróży. Lotnicy powrócili do Polski pociągiem, a misja lotu do Tokio uległa modyfikacji. Do zadania wybrano nowy samolot – Breguet XIX, którym Rayski rok wcześniej obleciał Morze Śródziemne. Po wykonanym remoncie maszyny i kilku treningowych lotach, rano 27 sierpnia 1926 r. Orliński wraz z Kubiakiem wylecieli z Warszawy do oddalonego o ponad 10 tys. km Tokio. 

Ich podróż składała się z dziewięciu etapów, a po każdym lądowaniu, Kubiak z miejscowymi mechanikami tankowali samolot i sprawdzali stan techniczny maszyny.

Do ostatniego celu swojej podróży polski pilot i mechanik dotarli 5 września 1926 r. Na lotnisku w Tokorozawie zostali przyjęci przez oczekujących Japończyków oraz płk. Wacława Jędrzejewicza, pełniącego w Japonii funkcję wojskowego attaché przy polskim poselstwie. W wysłanym do Warszawy telegramie Orliński napisał: „Arrive Tokio”, obwieszczając sukces podjętej wyprawy.
Wystawa pokazuje kulisy tego wyczynu, ale także opisuje powrót do kraju. Prezentuje również niezwykle ciekawe koleje życia samego Bolesława Orlińskiego.

Autor wystawy: Jakub Mularczyk
Recenzenci: Łukasz Kasza, Magdalena Śladecka
Koncepcja graficzna serii: Paulina Guła
Skład: Janusz Furmańczyk

W wystawie wykorzystano zdjęcia: Michała Greima, Sergeia Chelnokova, Bartłomieja Nowaka oraz materiały pochodzące ze zbiorów: Stanisława Błasiaka, Archiwum Archidiecezjalnego Warszawskiego, Biblioteki Narodowej, Filmoteki Narodowej – Instytutu Audiowizualnej, Biblioteki Uniwersyteckiej w Warszawie, domeny publicznej, Instytutu Pamięci Narodowej, Museum of Flight, Muzeum Lotnictwa Polskiego, Narodowego Archiwum Cyfrowego (NAC), Szkoły Podstawowej nr 118 we Wrocławiu, Wojskowego Biura Historycznego oraz publikacji B. Orlińskiego „Do krainy wschodzącego słońca”, Warszawa 1978.


- zaprezentujemy wybór modeli redukcyjnych, wykonanych przez Grzegorza Pokrzywińskiego, pochodzącego ze Skarżyska-Kamiennej a mieszkającego w Kielcach pasjonata lotnictwa. 

- zwiedzić będzie można stałą wystawę Kielce Air Collection (część biurowa, pokój numer 9)

- mam nadzieję, że uda się zorganizować przyjazd kilku pojazdów militarnych

- jeśli pogoda dopisze, rozpalimy grilla (prowiant we własnym zakresie)

Święto Lotnictwa obchodzone jest 28 sierpnia każdego roku (w tym roku przypada na piątek), wprowadzono je na podstawie decyzji Ministra Obrony Narodowej z 1993 roku (wspólne święto lotnictwa cywilnego i wojskowego). Nieprzypadkowa jest data, kiedy jest obchodzone, upamiętnia ona zwycięstwo kpt. pil. Franciszka Żwirki i inż. pil. Stanisława Wigury w prestiżowych Międzynarodowych Zawodach Samolotów Turystycznych (Challenge) w Berlinie w 1932 roku, lecących samolotem RWD-6, zaprojektowanym i skonstruowanym przez polskich inżynierów (w tym Stanisława Wigurę). Polacy pokonali silną konkurencję z całej Europy (w zawodach brały udział 43 samoloty z Niemiec, Francji, Włoch, Polski, Szwajcarii i Czechosłowacji), w tym faworyzowane załogi niemieckie. Był to pierwszy tak wielki sukces polskiego lotnictwa sportowego na arenie międzynarodowej.

W zawodach uczestniczyły jeszcze cztery inne polskie załogi: na samolotach PZL-19 – pilot Bolesław Orliński i mechanik Marian Balcerzak, pilot Ignacy Giedgowd i mechanik Stanisław Kłosinek, pilot Jerzy Bajan i mechanik Gustaw Pokrzywka oraz na RWD-6 – pilot Tadeusz Karpiński i mechanik Stanisław Zientek.